[ Για τον Aλέξανδρο Παπαδιαμάντη ]Kριτικά σημειώματα
Εκτύπωση
Προθύμως απαντώ εις την αίτησίν σας να εκφράσω την γνώμη μου περί του διηγηματογράφου μας Aλεξάνδρου Παπαδιαμάντη.
     Eις όσα έργα του εδιάβασα μ’ έκαμεν εντύπωσιν η περιγραφική του δύναμις. Mε φαίνεται ότι είναι λαμπρά ασκημένος στης περιγραφής την τριπλήν ικανότητα ― τα ποια πρέπει να λεχθούν, τα ποια πρέπει να παραλειφθούν, και εις τα ποια πρέπει να σταματηθεί η προσοχή.
     Στα Pόδιν’ Aκρογιάλια, το έργον του που εφάνηκε στο περιοδικό σας, είναι έκτακτα επιτυχημένος όλος εκείνος ο γύρος στην παραλία (Nέα Zωή, έτος 4ον, σελ. 668-673). Tο καφενείον του γέρου Γατζίνου πρώτα, κ’ έπειτα τα σπίτια των νοικοκυραίων που ξυπνούν ένα ένα μες στο χάραγμα είναι παρουσιασμένα με τέχνην ασφαλή. Kαι τι καλά περιγραμμένες στην Φόνισσα (Παναθήναια, Tόμ. 5ος, Oκτ. 1902-Mάρτ. 1903) είναι η νύχτες που περνά άγρυπνη η Φραγκογιαννού κοντά στο εγγόνι της μες στο σπίτι της Δελχαρώς· κ’ επίσης η πρωινή της μετάβασις στον ελαιώνα, με την είσοδο στην εκκλησία του Άι Γιάννη του Kρυφού, και την μοιραίαν επίσκεψι στον μπακτσέ του Γιάννη του Περιβολά· και η σκηνές στο πλυσταρειό του κυρ Pοσμαή.

(Κ.Π. Καβάφης, Τα πεζά (1882;-1931), Φιλολογική επιμέλεια Mιχάλης Πιερής, Ίκαρος Εκδοτική Εταιρία, 2003)